Nồi chống dính… dính chất gây ung thư?

- Một nghiên cứu mới đây của Hoa Kỳ cho thấy, PFOA - hóa chất được sử dụng trong điều chế polyme chống dính - có liên quan đến các chứng bệnh nguy hiểm ở tuyến giáp, đặc biệt là ung thư tuyến giáp.

PFOA là gì?

PFOA (axit perfluorooctanoic) là một hóa chất dạng lỏng, không màu, có nhiệt độ nóng chảy 40 - 50độC và nhiệt độ sôi là 189 - 192độC.

Chất PFOA thường được sử dụng trong chế tạo chất polyme chống dính có tên thương hiệu là Teflon, dùng để phủ ngoài các dụng cụ nấu nướng thông dụng.

Ngoài ra, chất này còn được dùng để chống dính mỡ cho lớp áo bên trong các giấy gói đồ ăn nhanh, giấy bao kẹo và nhiều loại bao bì thực phẩm khác.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cho biết, PFOA là một trong những hóa chất hữu cơ sinh tụ và không phân hủy, có thể gây ung thư cho con người.

f
 Teflon bị phân hủy khi nấu nướng ở nhiệt độ cao.

Các nhà khoa học thuộc Trường Sức khoẻ Cộng đồng John Hopkins Bloomberg (Hoa Kỳ) cũng đã cảnh báo về mối liên hệ giữa việc trẻ sinh thiếu cân và mức độ phơi nhiễm chất PFOA.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, PFOA vẫn tồn tại trong máu và chỉ giảm đi một nửa ít nhất là 4 năm sau khi phơi nhiễm.

Một số nghiên cứu khác còn nghi ngờ chất này có thể làm tăng nguy cơ ung thư tụy, gan, tinh hoàn và tuyến vú, tăng nguy cơ sảy thai, giảm trọng lượng, gây các vấn đề về tuyến giáp và làm suy yếu hệ miễn dịch.

Tồn dư hóa chất gây ung thư

TS La Thế Vinh, khoa Công nghệ Hóa học, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, PFOA là chất nóng chảy ở nhiệt độ thấp nên nguy cơ tiếp nhiễm hóa chất này có thể xảy ra khi sử dụng các sản phẩm có chất Teflon ở nhiệt độ cao. Teflon bắt đầu bị phân hủy dần dần từ nhiệt độ khoảng 300độC.

Đun nấu lâu, với nhiệt độ cao, ví dụ như đến khi đạt nhiệt độ sôi của dầu mỡ đã là lúc lớp Teflon bị phân hủy. Khi đó, nguy cơ tiếp xúc với hóa chất PFOA ở dạng khí được giải phóng ra là vô cùng lớn, gây ảnh hưởng xấu đối với sức khoẻ con người.

Ngoài lượng khí thoát ra, quá trình đun nấu ở nhiệt độ cao như vậy sẽ tác động đến hệ hô hấp. Một lượng không nhỏ thành phần khí và chất lỏng hòa tan có thể ngấm vào thực phẩm và được hấp thụ vào cơ thể qua đường tiêu hóa.

g
Không kéo dài thời gian gia nhiệt ban đầu khiến nhiệt độ đáy chảo tăng nhanh.

Vì đây là những chất hữu cơ bền vững, không bị phân hủy theo thời gian nên sẽ tích tụ dần trong cơ thể người cho đến khi liều lượng đạt đến mức gây nhiễm độc.

Theo ThS Mai Văn Tiến, Trung tâm Vật liệu, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam, PFOA chỉ được sử dụng với hàm lượng rất ít, như một chất hoạt động bề mặt chứ không phải là nguyên liệu sản xuất ra Teflon, hơn nữa, Teflon là một polyme cực bền.

Do đó, mức độ thôi nhiễm PFOA là rất thấp. Tuy vậy, cũng không thể loại trừ nguy cơ chất này ngấm vào cơ thể, dù với một lượng vô cùng nhỏ, nhưng nếu cơ thể không bài tiết được, chất này sẽ tích tụ lâu dài, gây những nguy cơ có hại cho sức khoẻ.

TS La Thế Vinh lưu ý, người Việt  thường hay nấu nướng ở nhiệt độ cao, chưng hay hầm thức ăn trong một thời gian dài hoặc để chảo nóng thật lâu rồi mới cho dầu mỡ vào để phi hành, tỏi. Điều này có thể làm cho lớp Teflon bị phân hủy mà mắt thường không dễ nhận biết được.

Ngoài ra, việc sử dụng các dụng cụ có lớp Teflon cũng cần hết sức chú ý, tránh để trầy xước, bong tróc bề mặt bởi khi đó khả năng phân hủy của Teflon sẽ càng lớn.

Các mảng bị bong tróc nếu chẳng may dính vào thực phẩm trong khi xào nấu mà chúng ta không để ý có thể sẽ được hấp thụ vào cơ thể cùng với thức ăn.

Tuy nhiên, TS Vinh khẳng định, các mảnh bị bong ra ở thể rắn nên không thể tiêu hóa được mà sẽ được đào thải ra ngoài. Điều đáng lo ngại là ở chỗ các thành phần hóa chất từ các mảnh bị bong này, nếu trong nhiệt độ cao, sẽ được giải phóng và xâm nhập vào cơ thể.

- Khi đun nấu với các sản phẩm có chất Teflon nên mở cửa cho thông thoáng khí và bật quạt hút.

- Không kéo dài thời gian gia nhiệt ban đầu khiến nhiệt độ đáy chảo tăng nhanh.

Lê Na